با تخم هایی که نوک زنی شده اند اما باز نمی شوند چه کنیم؟
- Aminsadidi
- بدون دیدگاه
با تخم هایی که نوک زنی شده اند اما باز نمی شوند چه کنیم؟
مقدمه: نوک زنی، آغاز اما نه همیشه پایان موفق جوجه کشی
فرآیند جوجه کشی یکی از پیچیده ترین و حساس ترین مراحل در صنعت پرورش طیور است. یکی از چالش های رایج در پایان دوره جوجه کشی، مشاهده تخم هایی است که جوجه ها درونشان اقدام به نوک زنی کرده اند اما پس از آن، هیچ پیشرفتی در باز شدن پوسته و خروج جوجه دیده نمی شود. این پدیده که به عنوان “هچ ناقص” یا “جوجه در آستانه هچ گیر افتاده” شناخته می شود، می تواند موجب تلفات جنینی و کاهش راندمان جوجه دهی شود.
در این مقاله، به بررسی دلایل وقوع این وضعیت، روش های تشخیص به موقع، نحوه ی مداخله ی صحیح، و راهکارهای پیشگیری می پردازیم تا بتوانید با کمترین تلفات و بیشترین راندمان، دوره جوجه کشی خود را به پایان برسانید.
بخش اول: چرا برخی جوجه ها پس از نوک زنی نمی توانند از تخم خارج شوند؟
۱. رطوبت نامناسب در دوران هچ
در روزهای پایانی جوجه کشی، به ویژه از روز ۱۸ به بعد، افزایش رطوبت داخل دستگاه به ۶۵ تا ۷۵ درصد اهمیت بالایی دارد. اگر رطوبت کافی نباشد، غشاء داخلی تخم خشک شده و سفت می شود و مانع از حرکت جوجه و تکمیل فرآیند هچ می شود.
۲. دمای نامطلوب یا نوسانات حرارتی
دمای پایین باعث کاهش فعالیت متابولیکی جوجه در داخل تخم شده و ممکن است منجر به ضعف و عدم توانایی در شکستن کامل پوسته شود. از طرفی، دمای بالا نیز می تواند به مرگ جنینی نزدیک به هچ منجر شود.
۳. ضعف ژنتیکی یا تغذیه ای
جوجه های حاصل از گله های مادر تغذیه نشده با جیره کامل و متعادل، معمولاً توان کافی برای هچ کامل ندارند. کمبود ویتامین های گروه B، به خصوص بیوتین و ریبوفلاوین، از دلایل اصلی ضعف در هچ هستند.
۴. موقعیت ناصحیح جنین در تخم
گاهی جوجه در وضعیت غلط (مثلاً سر به سمت نوک تیز تخم) قرار می گیرد و نمی تواند راهی برای خروج پیدا کند. این حالت معمولاً با مرگ جنین قبل از خروج همراه است.
بخش دوم: چگونه تشخیص دهیم که جوجه نیاز به کمک دارد؟
علائم جوجه ای که نیاز به کمک دارد:
- نوک زنی اولیه انجام شده اما پیشرفت متوقف شده است.
- بیش از ۱۸ تا ۲۴ ساعت از اولین نوک زنی گذشته ولی جوجه هنوز از تخم بیرون نیامده است.
- صدای جیک ضعیف یا قطع شده است.
- عدم حرکت تخم پس از نوک زنی.
در این شرایط، مداخله ی نادرست یا شتاب زده می تواند منجر به خونریزی، آسیب به اندام های حیاتی جوجه یا مرگ شود. به همین دلیل، ارزیابی دقیق وضعیت جوجه قبل از هر اقدامی ضروری است.
بخش سوم: نحوه ی کمک به جوجه هایی که در پوسته گیر کرده اند
مرحله ۱: ضدعفونی و آماده سازی محیط
قبل از هرگونه مداخله:
- دست های خود را با محلول ضدعفونی بشویید یا از دستکش استفاده کنید.
- از یک اتاق گرم و مرطوب (با دمای حدود ۳۷.۵ درجه و رطوبت ۷۰ درصد) استفاده کنید تا از شوک حرارتی و خشکی غشاء جلوگیری شود.
مرحله ۲: برداشتن بخش کوچکی از پوسته
با یک ابزار نوک تیز و تمیز (مانند موچین)، به آرامی پوسته ی اطراف سوراخ نوک زده شده را کمی گسترش دهید تا غشاء داخلی نمایان شود. اگر غشاء هنوز دارای رگ های خونی است، فوراً دست نگه دارید. جوجه هنوز آماده خروج نیست. صبر کنید تا رگ ها جذب شوند.
مرحله ۳: مرطوب نگه داشتن غشاء
هر چند ساعت، با استفاده از گوش پاک کن و آب گرم استریل یا سرم فیزیولوژیک، غشاء اطراف سوراخ را مرطوب نگه دارید. این کار از خشک شدن غشاء و چسبیدن آن به بدن جوجه جلوگیری می کند.
مرحله ۴: کمک به بیرون آمدن جوجه (در صورت لزوم)
اگر مطمئن شدید جوجه از نظر تنفس، جذب زرده و سلامت عمومی آماده است، می توانید به آرامی پوسته را تا نیمه باز کنید. اجازه دهید باقی کار را خودش انجام دهد تا قدرت عضلات و تنفسش حفظ شود.
بخش چهارم: مراقبت های بعد از خروج جوجه از تخم
جوجه هایی که با کمک انسان از تخم بیرون آمده اند، معمولاً ضعیف تر هستند و نیاز به مراقبت بیشتری دارند:
- آن ها را درون ستر یا دستگاه هچر با دمای ۳۷ تا ۳۸ درجه و رطوبت بالا برای حداقل ۱۲ تا ۲۴ ساعت نگه دارید.
- پس از خشک شدن کامل پرها، آن ها را به سالن منتقل کنید.
- از مکمل های تقویتی مثل مولتی ویتامین یا محلول قندی در ۲۴ ساعت اول استفاده کنید.
بخش پنجم: چگونه از تکرار این مشکل جلوگیری کنیم؟
توجه به رطوبت در مراحل آخر
در روزهای ۱۸ تا ۲۱ جوجه کشی، رطوبت باید افزایش یابد. کاهش یا افزایش بیش از حد، هر دو آسیب زا هستند. رطوبت مطلوب بین ۶۵ تا ۷۵ درصد در مرحله هچ توصیه می شود.
برنامه غذایی کامل برای گله مادر
تغذیه با جیره ی بالانس شده حاوی ویتامین ها، مواد معدنی و اسیدهای آمینه ضروری، به افزایش قدرت هچ و سلامت جوجه ها کمک می کند.
کالیبراسیون دستگاه جوجه کشی
دستگاه ستر و هچر باید به صورت منظم بررسی و کالیبره شود. دماسنج و رطوبت سنج باید دقیق و قابل اعتماد باشند.
جدا کردن تخم هایی با شکل غیر طبیعی
تخم هایی که بیش از حد دراز، کوچک یا ناصاف هستند، معمولاً مشکلات بیشتری در فرآیند هچ ایجاد می کنند. آن ها را از روند جوجه کشی حذف کنید.
بیشتر بدانیم : نکات مهم برای نگه داری تخم نطفه دار قبل از جوجه کشی
نتیجه گیری: نجات جان یک جوجه، نجات یک سرمایه
مشاهده تخم هایی که جوجه در آن ها نوک زنی کرده ولی موفق به خروج نشده، وضعیتی اضطراب آور برای هر پرورش دهنده است. با دانش کافی، تشخیص درست و مداخله ی به موقع، می توان بسیاری از این جوجه ها را نجات داد و تلفات را کاهش داد.
اما مهم تر از درمان، پیشگیری است. با مدیریت صحیح دستگاه جوجه کشی، رعایت اصول تغذیه ای برای گله مادر، و دقت در رطوبت و دما، می توان نرخ موفقیت در هچ را به شکل قابل توجهی افزایش داد.
پارس ماکیان مرجع تخصصی پرورش طیور و جوجه کشی در ایران است. ما با ارائه مقالات علمی، راهکار های فنی، تجهیزات به روز و محتوای آموزشی کاربردی، به فعالان صنعت طیور کمک میکنیم تا بهره وری فارم های خود را افزایش دهند. هدف ما ایجاد بستری مطمئن برای انتقال دانش، معرفی محصولات با کیفیت و حمایت از پرورش دهندگان در تمام مراحل تولید است.
- آنچه در این مقاله میخوانیم
- ارسال دیدگاه